انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884101020190321The Model for Making the Criminals Shamed in the Surah Yusufالگوی شرمسارکردن بزهکاران در سوره یوسف732134932FAحسن ،جوادقاسمیمقدم،قاسمیمقدماستادیار گروه حقوق دانشگاه یزد/ نویسنده مسئول (ghasemi@yazd.ac.ir).
عضو هیئت علمی گروه معارف اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی خرم‌آباد (hghmyu@gmail.comJournal Article20210811Today, restorative justice is one of the main models in the criminal sceinces. Restorative justice, instead of. Compensatory justice, instead of punishment, seeks to compensate for the damages sustained by the victim and to reconstruct the relationship of the criminal with the victim and the local society through informal methods. An important theory in this approach is the theory of “readmitting shaming”. It is based on the distinction made between labeling shame and readmitting shame. Comparing this theory with the surah Yusuf, one can say that the surah makes an exact comparison between the labeling shame against the wife of Aziz of Egypt and its criminal effects and Hadrat Yusuf’s making his brothers shamed. According to this theory, the right way to solve the criminal problems through indirect encountering of his brothers with the effects and consequences of their behavior and nullifying the techniques of justification of the crime leads to their real apologizing and remedial relation among them, the victims, their family, and the local society. The Surah Yusuf not only contains the elements of the above-mentioned theory, but also teaches lessons like “shaming some victims” and “not determining the identity of the criminal and the victim.”امروزه «عدالت ترمیمی» یکی از الگوهای اصلی در علوم جنایی است. عدالت ترمیمی به‌جای مجازات‌کردن، درصدد ترمیم خسارت‌های بزهدیده و بازسازی روابط بزهکار با بزهدیده و جامعه محلی ازطریق روش‌های غیررسمی است. یکی از نظریه‌های مهم در این رویکرد، نظریه «شرمسارسازی بازپذیرکننده» است. اساس این نظریه بر مبنای تفکیک شرم برچسب‌زننده و شرم بازپذیرکننده استوار شده است. با تطبیق این نظریه بر سوره یوسف می‌توان گفت این سوره، میان شرم برچسب‌زننده علیه همسر عزیز مصر و آثار جرم‌زای آن، با شرمسارسازی برادران حضرت یوسف مقایسه دقیقی ارائه می‌دهد که به‌موجب آن، راه درست حل و فصل مشکلات ناشی از بزهکاری، ازطریق مواجه‌سازی غیرمستقیم برادران یوسف با آثار و عواقب رفتارشان و خنثی‌سازی تکنیک‌های توجیه بزه، به عذرخواهی واقعی آنها و ترمیم روابط میان ایشان و بزهدیدگان و خانواده و جامعه محلی منتهی می‌شود. سوره یوسف نه‌تنها حاوی ارکان موجود در نظریه مذکور است، بلکه آموزه‌هایی چون «شرمساری برخی بزهدیدگان» و «سلب تعین از هویت بزهکار و بزهدیده» ارائه می‌دهد.https://www.sijl.ir/article_134932_e3aa68707e4d6df4e225d1b68ed4dc6f.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884101020190321Traditional and Historical View of the Holy Quran on the Blood Moneyنگاه عرفی و تاریخی قرآن کریم به دیه3559134933FAعلیشریفیدکترای فقه و حقوق قضایی (majooya@gmail.com).Journal Article20210811The Holy Quran is the primary source of deducing the rules. For the same reason, it has special importance. There are only two verses on the Holy Quran about the blood money; one of them relates to the blood money for intentional murder and the other relates to the blood money for murder by error. These two verses have not been considered widely by the jurists, and the first verse, due to its general ambiguity, is absent from the jurisprudential discussions. The second verse also is regarded as an exceptional rule and it is somehow logically unanalyzable.
After reviewing the two previously mentioned verses, the present text concludes that not only they are understandable, but also they can be used as the bases and references for the interpretation of the blood money verses.قرآن کریم منبع اولیه استنباط احکام است و به‌همین‌دلیل از اهمیت خاص بر خوردار می‌باشد. درمورد دیه، فقط دو آیه در قرآن کریم هست که یکی درباره دیه قتل عمد و دیگری درمورد دیه قتل خطایی است. این دو آیه آن‌گونه که باید مورد توجه فقیهان قرار نگرفته است و آیه نخست عموماً به‌دلیل ابهامی که دارد، از صحنه بحث‌های فقهی غایب می‌باشد. آیه دوم نیز به‌عنوان حکمی استثنایی و تااندازه‌ای به‌لحاظ منطقی غیرقابل تحلیل، تلقی شده است.
در نوشته حاضر پس از بررسی دوآیه مزبور، این نتیجه گرفته شده است که آیات محل بحث نه‌تنها قابل فهم‌اند، بلکه مبنا و مرجع تفسیر روایات دیه نیز می‌توانند قرار گیرند.https://www.sijl.ir/article_134933_de306dd72fd9fa8f94347d3f2edafc20.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884101020190321Breast Feeding (Riza̔) in the Holy Quran; Explanation of the Stipulated Rules in the Verse 233 of the Surah Al-baqarahرضاع مادر در قرآن کریم؛ تبیین احکام مقرّر در آیه 233 سوره بقره6186134934FAمسعودامامیپژوهشگر حوزه علمیه قم (masoudimami@yahoo.com).Journal Article20210811Breastfeeding a child is usually done by the mother or another woman (wet nurse). Breastfeeding is referred to in several verses in the Holy Quran. The most important one that explains the rules of breastfeeding is the verse 233 of the sura Al-Baqarah. The verse explains the rules pertaining to the mother, father, infant, wet nurse, and the paternal heir. It refers specifically to the married as well as divorced women. The verse does not implicate the obligation of breastfeeding in an assumed obligatory case other than the mother and the father. Determining the period of two years in the holy verse is the subject of determining the limits (hadd) of the recommendatory rule of breast feeding (riza̔), determining the limits of the mother’s right for breast feeding, determining the limits of wage for the mother’s breast feeding, and determining the limits of breast feeding that makes a marriage unlawfulشیردادن (رضاع) به نوزاد، به‌وسیله مادر یا غیرمادر (دایه) انجام می‌شود. به شیردادن مادر در آیات متعددی از قرآن کریم اشاره شده است. مهم‌ترین آیه‌ای که به بیان احکام شیردادن مادر می‌پردازد، آیه 233 سوره بقره است. در این آیه احکام مربوط به مادر، پدر، فرزند شیرخوار، دایه و وارث پدر بیان شده است. اطلاق آیه شامل زنان در عقد ازدواج و زنان مطلقه می‌شود. آیه بر وجوب رضاع در غیر فرض ضرورت بر مادر و پدر دلالت ندارد. تعیین مدت دو سال شیردادن در آیه شریفه، موضوع احکام تعیین حدّ برای حکم استحبابی رضاع، تعیین حدّ برای حق مادر بر رضاع، تعیین حدّ برای استحقاق اجرت برای مادر و تعیین حدّ برای شیردادنی است که سبب حرمت ازدواج می‌شود.https://www.sijl.ir/article_134934_5850bd5cf001501c2ca51811d488fae0.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884101020190321Reviewing the Reason of Permission to Cut the Trees of the Jewish Arab Tribe of Bani Nasir in the Fifth Verse of the Surah Al-Hashr (with Emphasis on the Doubts Criticism)بررسی علت جواز قطع درختان یهود بنی‌نضیر در آیه پنجم سوره حشر (با تأکید بر نقد شبهات)87107134936FAمحمدرضا فردوئی، سیدرضاعزتی ، مؤدبدانشآموخته دکتری و مدرس دانشگاه قم/ نویسنده مسئول (1991ezzati@gmail.com).
استاد دانشگاه قم (moadab_r113@yahoo.com).Journal Article20210811The study of the subject of cutting the trees of the Jewish Arab tribe of Bani Nasir in the fifth verse of the surah Al-Hashr is a controversial matter in the area of jurisprudence and interpretation. Some people, relying on the appearance of the aforementioned verse, casted doubts on “confirming the oppression in the Holy Quran”. The jurists and the exegetes, understanding the doubt, have proposed different analyses about that. The present article, using a content descriptive-analytical method, tries to review the different views of the scholars about cutting the trees of the Jewish Arab tribe of Bani Nasir. The results show that the jurisprudential matter of cutting the trees in the fifth verse of the surah Al-Hashr is “property jihad” which is allowed by both the reason and the Divine Law; therefore, the real controversy in this matter between the necessity to preserve the property and the necessity of jihad is to abase the evildoers. Since jihad guarantees the human life, it precedes the preservation of the property. In addition, the analysis of some jurists that everything on which the preservation of Islam stands is lawful is against the absoluteness of the verses on the unlawfulness of oppression and outrage, is considered corruption, and is not accepted.موضوع‌شناسی حکم قطع درختان یهود بنی‌نضیر در آیه پنجم سوره حشر، از مسائل چالش‌برانگیز در حوزه فقه و تفسیر است. برخی با استناد به ظاهر آیه یادشده، به طرح شبهه «تأیید ظلم در قرآن» پرداخته‌اند. فقها و مفسران با درک این شبهه، تحلیل‌های گوناگونی دراین‌باره ارائه کرده‌اند. در مقاله حاضر کوشش شده است باروش توصیف و تحلیل محتوا، دیدگاه‌های گوناگون عالمان درمورد قطع درختان یهود بنی‌نضیر بررسی شود. حاصل پژوهش نشان می‌دهد موضوع فقهی در حکم قطع درختان در آیه پنجم سوره حشر، «جهاد با مال» است که عقل و شرع آن را جایز می‌دانند؛ ازاین‌رو تزاحم واقعی در موضوع یادشده، میان ضرورت حفظ مال و ضرورت جهاد برای ذلت فاسقان است و ازآنجاکه جهاد تضمین‌کننده حیات انسانی است، بر حفظ مال مقدم می‌باشد. همچنین تحلیل برخی فقها مبنی بر جواز انجام هرآنچه حفظ اسلام بر آن توقف دارد، مخالف شمول و اطلاق آیات حرمت تعدی و فساد است و پذیرفته نیست.https://www.sijl.ir/article_134936_0794133ce3067411dd025c2ead4232c3.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884101020190321The Quranic Principles of Spatial Privacyمبانی قرآنی حریم خصوصی مکانی109137134937FAحسینجاورJournal Article20210811Due to the fact that the spatial privacy, as a manifestation of privacy, is more related to the mental security of the people and its breach has wider and deeper damages, it is more important than other categories. The right to spatial privacy is based on different principles and evidences. Since the Quranic principles have a higher certainty of sanad and ranking among the chain of evidences, it is required that the situation of the right to spatial privacy is reviewed within two groups of Quranic evidences. Is the right to spatial privacy supported in the Quranic verses? If yes, then how it is implicated and limited? It seems that several verses imply, both generally and specifically, this right. First group are the evidences that generally imply the unlawfulness of breaching privacy including spatial privacy. The second group are the verses that specifically refer to the existence of spatial privacy and unlawfulness of its breaching. The complete support of the evidences in both groups depends on the generality and the wide-coverage of unlawfulness of breaching the right including all private places, breaching persons, whether governmental or non-governmental, the methods of breaching, whether directly or indirectly, the case of investigation, the situation of the citizens, the way of entering and so forth. The present text aims at critical reviewing of the implications of the previously mentioned verses and interpretation pathology, as well as paying attention to several life styles related to the spatial privacy and reviews the related verses.حریم خصوصی مکانی، به‌عنوان یکی از جلوه‌های حریم خصوصی ازاین‌رو که با امنیت روانی مردم ارتباط بیشتری دارد و عمق و گستره آسیب‌های ناشی از نقض آن بسیار است، بیش از مقوله‌های دیگر اهمیت می‌یابد. حق بر حریم خصوصی مکانی، بر مبانی و ادله گوناگونی استوار است. ازآنجاکه مبانی قرآنی به‌دلیل قطعیت سند و درجه آن در میان سلسله ادله از رتبه بالاتری برخوردار است، لازم است موقعیت این حق در دو دسته از ادله قرآنی بررسی شود. آیا حق بر حریم خصوصی مکانی، در آیات قرآن نیز مورد حمایت قرار گرفته است؟ درصورتی که پاسخ مثبت است، نحوه دلالت و حدود آن چگونه است؟ به‌نظر می‌رسد آیات متعددی، هم به‌نحو عام و هم به‌طور خاص بر این حق دلالت دارند؛ دسته نخست، دلایلی که به‌نحو عموم و به‌طور کلی بر حرمت نقض حریم خصوصی ازجمله حریم خصوصی مکانی، دلالت دارد؛ دسته دوم، آیاتی که به‌طور خاص به وجود حریم خصوصی مکانی و ممنوعیت نقض آن به‌طور ویژه اشاره دارد. در هر دو دسته، حمایت کامل در گرو آن است که حرمت نقض نسبت به تمامی مکان‌های خصوصی، نسبت به مواردی همچون افراد ناقض حق اعم از دولتی و غیردولتی، شیوه‌های نقض اعم از باواسطه و بی‌واسطه، مورد تجسس، موقعیت شهروندان، نحوه ورود و مانند آن، عمومیت داشته باشد و همه موارد را شامل شود. نوشتار حاضر با هدف بررسی تحلیلی دلالت آیات مذکور و آسیب‌شناسی برخی تفسیرها و همچنین توجه به برخی موارد سبک زندگی مرتبط با حریم خصوصی مکانی به بررسی آیات مرتبط پرداخته است.https://www.sijl.ir/article_134937_dbad507087059fcdbf1f3f10f21e1d9b.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884101020190321Reviewing the Authority of the Readings in the View of Ayatollah Al-'Ozma Fazelبررسی حجیّت قرائات ازمنظر آیت‌الله العظمی فاضل139160134938FAمحمدصادقیوسفی مقدمدانشیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی (y_moqaddam@yahoo.com).Journal Article20210811In several readings quoted on the Holy Quran, a number of Quranic words are seen in different forms such that the rulings understood from the Holy Quran differ from one reading to another. This has raised the issue of authority or non-authority of readings. Ayatollah Al-'Ozma Fazel Lankarani believes that the successive transmission or the lack of it is the basis for the authority or non-authority of the reliance of a rule of law on the readings. The present article explains his views and arguments about the lack of successive transmission of the readings. Finally, using totally his views and adding the views of the readers of the Holy Quran - that there should not be any disagreement among readings - to his view - that the Quranic nature of every word depends on the successive transmission and it has no role in removing the controversy of the contents of the readings but correcting the sanad -, it is concluded that given the controversy in any case, it is necessary to exercise the rules of controversy on the readings and there remains no room for claiming the authority of the readings and the permission for the reliance of the rule of law on them.در قرائات متعددی که برای قرآن کریم نقل شده است، برخی کلمات قرآن به صور گوناگون دیده می‌شود به‌گونه‌ای که حکم مستنبط از قرآن بر اساس هر قرائت، متفاوت از قرائت دیگر است. این نکته بحث حجیّت و عدم حجیّت قرائات را مطرح کرده است. آیت‌الله العظمی فاضل لنکرانی اعتقاد به تواتر و عدم تواتر قرائات را مبنای حجیّت و عدم حجیّت استناد حکم شرعی به قرائات می‌داند. مقاله حاضر به تبیین نظر و ادله ایشان بر عدم تواتر قرائات می‌پردازد. درنهایت با استفاده از مجموع دیدگاه‌های ایشان و با ضمیمه‌کردن دیدگاه قاریان مبنی بر اینکه قرائات نباید با یکدیگر تعارض داشته باشند، به دیدگاه استاد مبنی بر اینکه قرآنیت هر کلامی متوقف بر تواتر است و تواتر غیر از تصحیح سند، نقشی در رفع تعارض محتوای قرائات ندارد، نتیجه می‌گیرد که اگر به‌فرض درموردی تعارض حاصل شد، ناچار از اِعمال قواعد تعارض درباره قرائات خواهیم بود و مجالی برای ادعای حجیّت قرائات و جواز استناد حکم شرعی به آنها باقی نمی‌ماند.https://www.sijl.ir/article_134938_16cb713c3de0f6cafd19d5a99a96cbe2.pdf