انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884151520210923Legal Time for Breathing the Divine Spirit into Fetus in the Light of the Holy Quran and Hadithزمان شرعی ولوج روح در جنین در پرتو قرآن و روایات732165034FAابوالقاسمعلیدوستاستادتمام پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و عضو انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیهمحمدعشایری منفردعضو هیئت علمی جامعةالمصطفی العالمیة و عضو انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه قم/ نویسنده مسئولJournal Article20230116Breathing the divine spirit into fetus is a subject to which many injunctions of the law are allocated. Some of the injunctions have both monetary and penal aspects. According to the Article 716 of IPC, blood money for abortion depends on breathing the divine spirit into fetus. Also, according to the Article 720 of IPC, the calculation of blood money for the organs of fetus or the injuries sustained by fetus depends on breathing the divine spirit into fetus. The Islamic jurists do not allow abortion after breathing the divine spirit into fetus; therefore, it is important to determine the exact time of breathing of the divine spirit into fetus based on Islamic jurisprudential sources. The stages of development of fetus have been described in the verses of the Suras Al-Mu'minun and Al-Hajj. The Islamic traditions also provide some information about the time of breathing of the divine spirit into fetus. According to the words ascribed to the famous jurists of two Islamic sects, the divine spirit is breathed into fetus at the fourth month of pregnancy. However, according to the theory of the present article, for determination of the time of breathing of the divine spirit into fetus, one cannot trust on the reports of the embryologists for two reasons. On the view of the legal proofs, the divine spirit is breathed into fetus at the fifth month of pregnancy which is consistent with the language of the verses and Islamic traditions«ولوج روح در جنین» موضوعی است که احکام شرعی متعددی به آن تعلق گرفته است. برخی از این احکام، جنبه مالی و کیفری دارد. در مادّه 716 قانون مجازات اسلامی تعلّق دیه کامل به اسقاط جنین، منوط به ولوج روح در جنین شده است؛ چنان‌که در مادّه 720 برای محاسبه دیه اعضای جنین یا دیه صدمات واردشده بر جنین نیز ولوج روح، معیار قرار گرفته است. در اسقاط‌‌درمانی، فقیهان اسقاط جنین را پس از ولوج روح اجازه نمی‌دهند؛ ازاین‌رو تعیین دقیق زمان ولوج روح از منابع فقهی اهمیت دارد. در آیاتی از سوره مؤمنون و حج، مراحل رشد جنین وصف شده است. در روایات نیز اطلاعاتی درباره زمان ولوج روح وجود دارد. قول منتسب به مشهور فقیهان فریقین این است که روح در چهارماهگی در جنین حلول می‌کند، ولی فرضیه مقاله حاضر این است که در تعیین زمان ولوج روح، به دو دلیل نمی‌توان به گزارش‌های جنین‌شناسان اعتماد کرد. ازمنظر ادله شرعی نیز زمان حلول روح، پنج‌ماهگی است و این دیدگاه با زبان آیات و روایات تناسب داردhttps://www.sijl.ir/article_165034_4c79b424ec8ade6210d9e2a1c1b2eef6.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884151520210923The Relationship between the Rule of “Avoiding the Ignorants” with Promotion of Good and Prevention of Evilنسبت حکم «اعراض از جاهلان» با امر به معروف و نهی از منکر3356165036FAحسینالهی پارسادانشآموخته سطح 3 حوزه علمیه قم/ نویسنده مسئول0000-0002-9318-3613مجتبیالهی خراسانیاستاد درس خارج فقه و اصول مشهد و استادیار مرکز تخصصی آخوند خراسانی0000-0002-0665-1504حسینجوان آراستهدانشیار پژوهشگاه حوزه و دانشگاه و عضو انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه (hoarasteh@gmail.comJournal Article20230116Promotion of good and prevention of evil is the most important command of the legislator in the area of public supervision among Muslims. From the early Islam up to the present time these two essential religious obligations have played a crucial role in dynamism and mobility of Islamic society towards ideals. One of the research requirements in the area of promotion of good and prevention of evil is to study these two religious obligations with regard to other overlapping topics like inviting to the goods, avoiding the ignorant, and so forth. The present article, using a descriptive-analytical method, focuses on the verse 199 of the Sura Al-A'raf “wa a'raza 'an al-jahilin”. Meanwhile, it studies the applicability or inapplicability of the concept of promotion of good and prevention of evil in relation to the Quranic interpretation of avoiding the ignorants based on the view of the exegetes and jurists. Considering the two different approaches of analyzing the promotion of good and prevention of evil, the research findings show two different results: If legislator has a vocative taste in the promotion of good and prevention of evil, because avoiding the ignorants is not vocative, it does not mean it, but if these two obligations are canonical, considering the fact that the criterion of the legislator for making them obligatory is to establish the good and eliminate the evil, the criterion also exist in avoiding the ignorants and will be relevant to these two obligationsامر به معروف و نهی از منکر مهم‌ترین فرمان شارع در حوزه مسئولیت همگانی میان مسلمانان است و از صدر اسلام تاکنون این دو فریضه اساسی نقش بسزایی در پویایی و حرکت جامعه اسلامی به‌سوی آرمان‌ها داشته‌اند. یکی از بایسته‌های پژوهشی در حوزه امر به معروف و نهی از منکر، بررسی این دو فریضه با عناوین همپوشان دیگری مانند دعوت به خیر، اعراض از جاهل و... می‌باشد. در مقاله حاضر با روش توصیفی ـ تحلیلی، ضمن تمرکز بر آیه 199 سوره اعراف «وَ أَعْرِضْ عَنِ‌الْجاهِلِین» و بر اساس دیدگاه مفسران و فقیهان، به بررسی شمول یا عدم شمول مفهوم امر به معروف و نهی از منکر نسبت به تعبیر قرآنی «إعراض از جاهلان» پرداخته شده است. با عنایت به وجود دو رویکرد متفاوت در تحلیل امر به معروف و نهی از منکر، یافته‌های مقاله بیانگر دو نتیجه متفاوت می‌باشد: درصورتی‌که امر به معروف و نهی از منکر در مذاق شارع خطابی باشد، إعراض از جاهلان به‌دلیل اینکه دارای خطاب نیست، از باب امر به معروف و نهی از منکر نخواهد بود، ولی اگر تشریع فریضتین را به‌صورت ملاکی بدانیم، باتوجه به اینکه ملاک شارع از ایجاب امر به معروف و نهی از منکر، ایجاد معروف و انعدام منکر است، این ملاک در إعراض از جاهلان نیز موجود و این مقوله از مراتب فریضتین می‌باشدhttps://www.sijl.ir/article_165036_32c130f93c0bb4f0483e65bac3f83b57.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884151520210923Excommunication Takfir of the Evil Acts in the Penal Policy of Islamتکفیر سیئات در سیاست کیفری اسلام5782165037FAمحمد علیحاجی ده آبادیدانشیار دانشگاه قم و عضو انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه قم/ نویسنده مسئولاسداللهروحانیدانشجوی دکتری جامعةالمطفی العالمیهJournal Article20230116Although the criterion for deserving arbitrary punishment in the Penal Policy of Islam is the informed opposition to the divine obligatory rules (religious obligations and unlawful things), a number of institutions have been anticipated in the area of judgment like forgiveness by the ruler and situational repentance. One of these institutions which has been frequently referred in the Quran and Hadith is “excommunication of the evil acts”. Although it has been considered as an example of repentance or the same as it by a number of experts, it seems to be a different institution. It is a grateful-reductive institution based on which the lesser sins of the wrongdoer will be ignored if he/she avoids mortal sins. Takfir is considered by some of the experts to be related only to the otherworldly punishments. However, it has been considered by a number of jurists to be applicable to the worldly punishments. Although in the area of the worldly punishments, it is a subject limited to the arbitrary punishments, the question is that which group of arbitrary punishments are subjected to takfir; verbal or actual?
The present article reviews this subject by a descriptive-analytical method. The results show that takfir is an action-controlling strategy in order to return the criminal to the path of justice, to prevent committing severe crimes, and to boost the spiritual level of the society. Furthermore, this is a comprehensive and independent canonical institution with a common criminal function beyond the time which is not specific to the afterworld. It also includes giving up the punishment of those who commit lessor sins. Of course, it does not include the importunate criminals who deliberately commit the lessor crime, as well as the verbal punishments, and the punishment specified for public-right crimes. Finally, this is completely different from the institution of repentance in terms of circumstances, perpetrator, type of sin, and functionدر سیاست کیفری اسلام هرچند ملاک استحقاق تعزیر، مخالفت آگاهانه با احکام الزامی الهی (واجب وحرام) است، ولی در مقام قضا، نهادهایی مانند عفو حاکم و توبه با شرایطی درجهت کیفرزدایی پیش‌بینی شده است؛ ازجمله این نهادها که در قرآن و روایات متواتر آمده است، نهاد «تکفیر سیئات» می‌باشد. اگرچه برخی آن را مصداقی از نهاد توبه و یکسان با آن پنداشته‌اند، ولی به‌نظر نهادی متمایز می‌آید. این نهاد، نهادی امتنانی ـ تخفیفی است که بر اساس آن با دوری‌‌جستن فرد از گناهان کبیره، گناهان صغیره او نادیده گرفته می‌شود. برخی تکفیر را فقط ناظر به مجازات‌های اخروی می‌دانند، ولی بعضی فقها آن را در مجازات‌های دنیوی نیز جاری می‌دانند. در قلمرو مجازات‌های دنیوی، هرچند بحث محدود به تعزیرات است، اما سخن در این است که تکفیر، کدام دسته از مجازات‌های تعزیری را شامل می‌شود؛ قولی یا فعلی؟
مقاله پیش رو با روش توصیفی ـ تحلیلی این موضوع را واکاوی می‌کند. یافته‌ها بیانگر آن است که «تکفیر» راهبرد فعلی ـ کنترلی به‌منظور بازگرداندن بزهکاران به مسیر عدالت، پیشگیری از ارتکاب جرایم شدید و ارتقای سطح معنوی جامعه است. وانگهی این نهاد، تأسیس تشریعی جامع و مستقل با کارکرد جزایی عام و فرازمانی است و به آخرت اختصاص ندارد و شامل ترک تعزیر مرتکبان صغایر نیز می‌شود؛ هرچند بزهکاران متجاهر و افراد مصرّ بر ارتکاب صغایر و تعزیرات گفتاری و نیز تعزیر مقرر برای جرایم حق‌الناسی را شامل نمی‌شود. درنهایت اینکه این نهاد با نهاد توبه ازنظر شرایط، مرتکب، نوع گناه و کارکرد کاملاً متفاوت استhttps://www.sijl.ir/article_165037_ecc1590d3048696e95539450bd231df1.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884151520210923An Inquiry into the Meaning of Condition of Prohibition of Lawful Based on the Quranic and Traditional Proofs; A Comparison with the Condition against the Book and Sunnahجستاری در معنای شرط محرّم حلال بر اساس ادله قرآنی و روایی و تطبیق آن با شرط مخالف کتاب و سنّت83108165038FAعبداللهجوانپژوهشگر حوزوی و مدرس حوزه و دانشگاهJournal Article20230116In some of the legal texts about the principles of legitimation, “stipulation of a contract” is a contract which does not make an unlawful thing lawful or does not prohibit a lawful thing. Different views have been proposed by the jurists about the meaning of “the condition of prohibition of lawful thing”. Becouse of some intricacies in this regard, it is difficult to provide a clear interpretation of the condition of prohibition of lawful thing. The present article tries to provide a proper meaning of prohibition of lawful with the language of legal proofs. This has been done through consideration of the Quranic root of this term, explanation of the origin of this term within the Quranic verses, and paying attention to the traditions related to the prohibition of lawful while making a comparison with the Quranic verses, as well as making a comparison between them and evidences related to the condition against the Book and Sunnah. Next, it tries to evaluate and criticize the important views of the jurists in this regard. Accordingly, the condition “against the Book and Sunnah” and the condition of “making an unlawful thing lawful and prohibition of a lawful thing” are consistent with each other and cover the permissible things too. In fact, the condition of giving up every permissible act which is characterized as lawful before composing the contract and its stipulation, is an example of a condition of making a lawful thing unlawful, specifically about making benefit of the blessings and lawful desiresدر برخی نصوص شرعی ضابطه مشروعیت «شرط ضمن عقد»، شرطی است که موجب تحلیل حرام و تحریم حلال نباشد. درمورد معنای «شرط محرّم حلال» دیدگاه‌های گوناگونی ازسوی فقها مطرح می‌شود و وجود پیچیدگی‌هایی دراین‌باره باعث صعوبت ارائه تفسیری روشن از شرط محرّم حلال شده است. در مقاله حاضر کوشیده‌ایم باتوجه به ریشه قرآنی این اصطلاح، با تبیین آیات قرآنی که منشأ پیدایش این اصطلاح بوده‌اند و توجه به روایاتی که در مقام تطبیق آیات، به تحریم حلال ناظر بوده‌اند و نیز مقارنه و تطبیق آنها با ادله‌ای که به شرط مخالف کتاب و سنّت ناظر است، معنایی صحیح از تحریم حلال در لسان ادله شرعی ارائه دهیم و سپس دیدگاه‌های مهم مطرح دراین‌باره ازسوی فقها را مورد ارزیابی و نقد قرار دهیم؛ براین‌اساس «شرط مخالف با کتاب و سنّت» و «شرط محلل حرام و محرّم حلال» بر یکدیگر منطبق‌اند و دایره آن مباحات را نیز شامل می‌شود. درحقیقت شرط ترک هر فعل مباحی که پیش از انشای عقد و شرطِ ضمن آن متصف به حلیت باشد، مصداق شرط محرّم حلال است؛ به‌ویژه درمورد انتفاع از نعمت‌ها و مشتهیات حلالhttps://www.sijl.ir/article_165038_3f5a14f4295627c27eb70dbf0a87b63f.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884151520210923The Central Role of the Reading of Ahl al-Bayt and Methodology of Knowing Thatمحوریت قرائت اهل بیت و روش شناخت آن109128165039FAمحمد صادقیوسفی مقدمدانشیار پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامیJournal ArticleConsidering the different readings of the words of the Holy Quran and the readings of Ahl al-Bayt about furush of readings, the main question arises here as to what is the place of the readings of Ahl al-Bayt among the readings and how they can be achieved? The content of Hadith of Thaqalayn and other narrations indicate that Ahl al-Bayt have authority in recognition of the right reading like knowing the Holy Quran sciences. Therefore, the validity of the extant Mushaf - which has been formed in the process of unification of the Mushafs - and invalidity of inconsistent readings is because of the fact that, besides Consensus, it has gained the approval of Hazrat 'Ali (A.S.) and the definitive reading of Infallible Imam has priority over the other readings which are consistent with Mushaf. Afterwards, the consensus among the readers indicates the reading of Ahl al-Bayt; because if the reading on which they have reached consensus was against the revealed Quran, they would have taken position against it. If the definitive reading of Ahl al-Bayt and the reading on which they have reached consensus are not available, the nearest reading to that, which is the reading of Hafs from 'Asim, will be accepted. The present article uses library and analytical method to explain the authority of Ahl al-Bayt over the reading and their methodology.باتوجه به قرائات گوناگون درباره کلمات قرآن کریم و قرائاتی از اهل بیت درباره فُرُش قرائات، پرسش اصلی این است که جایگاه قرائات اهل بیت در میان قرائات و روش تحصیل آن چیست؟ مفاد حدیث ثقلین و دیگر روایات بیانگر آن است که اهل بیت در شناخت قرائت صحیح مانند فهم معارف قرآن کریم، مرجعیت دارند؛ ازاین‌رو اعتبار مصحف موجود ـ شکل‌یافته در جریان توحید مصاحف ـ و عدم اعتبار قرائات غیرمنطبق با آن، برای آن است که افزون بر اجماع، از تأیید حضرت علی نیز برخوردار است و قرائت قطعی امام معصوم بر دیگر قرائات منطبق بر مصحف موجود، مقدم می‌باشد؛ پس از آن، اجماع قاریان بیانگر قرائت اهل بیت است؛ زیرا اگر قرائت مجمع علیه مخالف قرآن منَزَّل بود، آنان در برابر آن موضع می‌گرفتند. درصورت عدم دسترسی به قرائت قطعی اهل بیت و قرائت اجماعی کاشف از قرائت آنان، نزدیک‌ترین قرائت به قرائت آنان که قرائت حفص از عاصم است، پذیرفته می‌شود. مقاله حاضر با روش کتابخانه‌ای و تحلیلی به تبیین مرجعیت اهل بیت در قرائت و روش‌شناسی قرائت آنان پرداخته استhttps://www.sijl.ir/article_165039_4e68ae5ebbbd63f3aefd05d0f7cf9599.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884151520210923Elections in the View of the Holy Quran; Metaphor or a Real Trust?انتخابات ازمنظر قرآن کریم؛ استعاره یا امانت حقیقیه؟129152165040FAکریمکوخاییزادهعضو هیئت علمی دانشگاه ایلام/ نویسنده مسئولمصطفیبخرددانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق دانشگاه مفید و پژوهشگر حوزویJournal Article20230116The political discourse of the recent years speaks of elections as a trust. The public votes and whatever is specified by the means of election is a trust at the hands of the ruling government. The present research, referring to the view of the Holy Quran, tries to answer the question as to whether it is simply applied as a metaphor in order to illuminate the mind of the addressee to understand the meaning or it is a real application. It also aimed at answering the question as to whether in the view of the Holy Quran, the Islamic government and the affairs assigned to it like the process of election and consequently public vote and the result of the election are real, divine trusts? The present article, using a descriptive-analytical method, makes it clear that in the view of the Holy Quran, the ruling and the affairs assigned to it like election are trust and that the Islamic government has not a forcible and possessive authority, rather they are trusted to it and the Islamic government has the responsibility to preserve the trust and its resultsدر گفتمان سیاسی سال‌های اخیر، از انتخابات به‌عنوان امانت یاد می‌شود و آرای مردمی و آنچه به‌وسیله این آرا تعیین می‌گردد، امانت مردم نزد حکومت خوانده می‌شود. در پژوهش حاضر سعی شده است با رجوع به دیدگاه قرآنی مشخص شود این استعمال صرفاً کاربردی استعاری و ادعایی بوده و به‌کاربردن این تعبیر درجهت تنویر ذهن مخاطب و درک معناست یا استعمالی حقیقی است و در نگرش قرآن کریم، حکومت اسلامی و اموری که به آن سپرده شده، همچون فرآیند انتخابات و به تبع آن رأی مردم و نتیجه انتخابات، اماناتی حقیقیه و الهیه‌اند؟
در مقاله پیش‌رو که به‌روش توصیفی تحلیلی نوشته شده است، روشن می‌گردد که در دیدگاه قرآنی، حکومت و امور محوله به آن مانند انتخابات به‌عنوان امانت‌اند و نوع ولایت حاکم اسلامی، نه به شیوه قهری و مالکی، بلکه از باب امانت‌داری است و حاکم اسلامی قائم به حفظ این امانت و نگهبانی از نتایج آن خواهد بودhttps://www.sijl.ir/article_165040_b090bbbde80990807d7c9c4422cdd53b.pdf