انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884181820231122Exploring the Effects of Immodesty on the Wife's Financial Rights in the Holy Quranواکاوی آثار بی‌عفتی بر حقوق مالی زوجه در قرآن کریم730210153FAفرج اللههدایت نیاعضو هیئت علمی پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و عضو انجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه (hedayat47@gmail.com).Journal Article20241125The term "fahsha" (indecency) and its derivatives are frequently mentioned in the verses of the Holy Quran. In some verses, the term "fahisha" with the qualifier "mubayyinah" (gross) is recognized as having implications for the financial rights of the wife. According to verse 19 of Surah An-Nisa, "fahisha mubayyinah" (gross indecency) is considered an exception to the prohibition of oppression (’adhil), allowing the husband to make life difficult for his wife to reclaim part of the dowry. Additionally, in the first verse of Surah Al-Talaq, "fahisha mubayyinah" affects the divorced wife's right to housing and causes its forfeiture. The concept of "fahisha mubayyinah" in these verses has been the subject of much debate among commentators and jurists, with various interpretations, such as general concept of sin, disobedience, acts contrary to modesty, acts that necessitate hudud (punishments), and harassment of the husband's family. This study, using a descriptive-analytical method and relying on the context of the verses and supporting narrations, concludes that acts contrary to modesty result in the reduction of dowry and the forfeiture of the woman's right to housing during the 'iddah (waiting period) of revocable divorce.واژه «فحشاء» و مشتقات آن از واژگان پُرتکرار در آیات قرآن کریم است. در بعضی آیات، واژه «فاحشه» با قید «مبیّنه» منشأ آثاری در حقوق مالی زوجه شناخته شده است. مطابق آیه 19 سوره نساء، «فاحشه مبیّنه» از موارد استثنای حرمت عَضل به‌شمار می‌آید و شوهر بر اساس آن می‌تواند بر همسرش سخت بگیرد تا بخشی از مَهر را بازستاند. همچنین در آیه نخست سوره طلاق، «فاحشه مبیّنه» بر حق سکنای مطلّقه رجعی مؤثر و باعث اسقاط آن می‌گردد. درباره چیستی «فاحشه مبیّنه» در آیات مذکور میان مفسران و فقها گفت‌وگوهای فراوانی درگرفته و آرای متفاوتی ازسوی آنان اظهار شده است؛ مانند مفهوم کلی گناه، نشوز، اَعمال منافی عفاف، اَعمال موجب حدّ و ایذاء خانواده شوهر. پژوهش حاضر به‌روش توصیفی ـ تحلیلی و با اتکا بر سیاق آیات و مؤیّدات روایی به این نتیجه دست یافته است که اَعمال منافی عفاف سبب تقلیل مَهر و اسقاط حق سکنای زن در دوره عدّه رجعی است.https://www.sijl.ir/article_210153_35678ba3c08fa19d686a055834b3a5dc.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884181820231122An Approach to Lenient Penal Policy in Light of Quranic Teachingsرهیافت سیاست کیفری ارفاقی در پرتو آموزه‌های قرآنی3152210156FAعلی مرادحیدریعضو هیات علمی گروه حقوق جزا و جرم شناسی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد0000-0001-5456-3990Journal Article20241125Lenient penal policy is a recognized approach in the system of responses to crime, which focuses on correction and social reintegration of the offender through mechanisms such as mitigation, conversion, suspension, or exemption from punishment. "Lenient penal policy" is closely related to "crime concealment," "dejudicialization," "decriminalization," and "individualization" of punishments. In the Holy Quran, instances of punishment mitigation, conversion, forgiveness, and turning away from sinners are observed. However, the questions are: first, what are the foundations of Quranic lenient penal policy, and is there a way to derive such a policy from Quranic teachings? Second, does current substantive law have the capacity to accept and implement the Quranic lenient model?
This article, through a descriptive-analytical method and using library resources and reflection on Quranic verses, interpretive hadiths, and the views of commentators, examines the foundations and manifestations of lenient penal policy in the Holy Quran. The findings indicate that the nature and degree of the crime, the mental state of the offender, physical condition, repentance, behavioral correction, and religious and belief transformation of the criminal are the most important Quranic foundations for lenient penal policy. On the other hand, the legal application of Quranic lenient mechanisms requires increasing the judge's authority to individualize punishments through a review of regulations on alternative punishments, judicial exemption, pardon, and especially mitigating factors mentioned in Article 38 of the Islamic Penal Code.سیاست کیفریِ ارفاقی، رویکرد شناخته‌شده‌ای در نظام واکنش علیه جرم است که به‌موجب آن با استفاده از سازوکارهایی همچون تخفیف، تبدیل، تعویق یا معافیت از مجازات، اصلاح و جامعه‌پذیری مجرم مد نظر قرار می‌گیرد. «سیاست کیفری ارفاقی» با راهکارهای «جرم‌پوشی»، «قضازدایی»، «کیفرزدایی» و «فردی‌سازی» کیفرها پیوندی نزدیک دارد. در قرآن کریم مواردی از تخفیف و تبدیل کیفر، عفو و بخشش و اعراض از گنهکار دیده می‌شود، ولی سخن این است که اولاً، زمینه‌های سیاست کیفری ارفاقی قرآنی کدام است و اساساً راهی برای استنباط چنین سیاستی از آموزه‌های قرآن کریم وجود دارد؟ ثانیاً، آیا حقوق موضوعه کنونی ظرفیت پذیرش و عملیاتی‌کردن الگوی ارفاقی قرآنی را دارد؟
در نوشتار حاضر به‌روش توصیفی ـ تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و تأمل در آیات قرآن، احادیث تفسیری و دیدگاه‌های مفسران، زمینه‌ها و جلوه‌های سیاست کیفری ارفاقی در قرآن کریم بررسی شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد ماهیت و درجه جرم، عنصر روانی مجرم، وضعیت جسمانی، توبه و اصلاح رفتار و تحول دینی و اعتقادی مرتکب جرم، مهم‌ترین زمینه‌های قرآنی سیاست کیفری ارفاقی است. ازسوی‌دیگر کاربست حقوقیِ سازوکارهای ارفاقیِ قرآنی، مستلزم افزایش اختیارات قاضی درجهت فردی‌سازی مجازات‌ها ازطریق بازنگری در مقررات مربوط به مجازات‌های جایگزین، معافیت قضایی، عفو و به‌ویژه جهات مخففه موضوع مادّه 38 قانون مجازات اسلامی است.https://www.sijl.ir/article_210156_157e091edffcbd60e390be4bf6eb2a64.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884181820231122Human Dignity as the Foundation of the Right to Self-Determinationکرامت انسان مبنای حق تعیین سرنوشت5370210157FAسید جوادراثی ورعیپژوهشگاه حوزه و دانشگاهJournal Article20241125The right to self-determination is one of the most fundamental human and citizenship rights. According to the hypothesis of this article, one of the foundations of the "right to self-determination of humans" in Islamic thought is the "natural dignity of humans." Humans are created with dignity; therefore, unlike other creatures, they determine their own destiny. The dignity of humans necessitates their freedom in choosing their way of life. Although God has laid out a roadmap for human life, He, having endowed humans with dignity, does not allow anyone to deprive them of their free will, even for the sake of guiding them to happiness. The prophets' role was merely to show the path of life through "warnings and glad tidings" and not to impose on humans. God's will concerning this dignified being is that they reach happiness based on their own will and conscious choice. The source of proof for this hypothesis is the most reliable source of understanding Islamic thought (the Holy Quran).حق تعیین سرنوشت از اساسی‌ترین حقوق بشر و شهروندی است. طبق فرضیه مقاله حاضر، یکی از مبانی «حق تعیین سرنوشت انسان» در اندیشه اسلامی، «کرامت طبیعی انسان» است. انسان کریم آفریده شده است؛ ازاین‌رو بر خلاف دیگر مخلوقات، سرنوشت خویش را تعیین می‌کند. اقتضای کرامت انسان، آزادی او در انتخاب راه و رسم زندگی است. خداوند برای زندگی انسان نقشه راهی ترسیم کرده، ولی چون به او کرامت بخشیده، به احدی اجازه نمی‌دهد در این راه از او سلب اختیار نماید و بسان موجودی بی‌اراده، حتی به سعادت رهنمون سازد. پیامبران نیز شأنی جز نشان‌دادن راه و رسم زندگی ازطریق «انذار و تبشیر» نداشته و به تحمیل بر انسان مجاز نبوده‌اند. مشیت الهی درباره این موجود باکرامت، رسیدن به سعادت بر اساس اراده و انتخاب آگاهانه اوست. منبع اثبات این فرضیه، معتبرترین منبع شناخت اندیشه اسلامی (قرآن کریم) است.https://www.sijl.ir/article_210157_8d069cc257bc109282be0328d5516f14.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884181820231122Exploring the Concept of "The Right to Do Wrong" in the View of the Holy Quranواکاوی مفهوم «حق انجام ناحق» در نگرش قرآن کریم7194210160FAمهدیزارعدانشآموخته دکتری حقوق عمومی دانشگاه تهرانJournal Article20241125The term "the right to do wrong" is a product of modern law that emerged after distinguishing between "being right" and "having a right." According to this right, if the concept of having a right is involved in judging human behaviors in society, the moral content of the right-holder's choice cannot be questioned because what matters is the human's decision based on their "benefit" or "will." Although this term and distinction are relatively new, by analyzing this right, it can be claimed that the content and concept of this right have a long history in human social life, and some verses of the Holy Quran address this issue. This study seeks to answer the question of how the Quranic standards deal with the concept of the right to do wrong. The research hypothesis is that in the Quranic view, "having a right" is accepted after "being right"; therefore, the boundary of behavior freedom is shaped in light of values and norms, and "the right to do wrong" cannot be accepted in the public and private domains because doing wrong is always contrary to values from an Islamic perspective.اصطلاح «حق انجام ناحق» از دستاوردهای حقوق مدرن است که پس از تمایز قرار‌دادن میان «حق‌بودن» و «حق‌داشتن» وارد عرصه حقوقی شد. بر اساس این حق اگر مفهوم حق‌داشتن را در قضاوت رفتارهای انسان‌ها در جامعه دخالت دهیم، دیگر نمی‌توان از محتوای اخلاقیِ انتخاب صاحب حق سؤال کرد؛ چراکه مهم «تصمیم» انسان است که بر اساس «منفعت» یا «اختیار» خویش تصمیم‌سازی می‌کند. اگرچه این اصطلاح و تمایز سابقه چندانی ندارد، ولی با تحلیل این حق میتوان ادعا کرد مفاد و مفهوم این حق سابقه طولانی در زندگی اجتماعی بشر دارد و آیاتی از قرآن کریم را میتوان یافت که در این موضوع بیان موضع نموده‌اند. پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این پرسش است که در موازین قرآنی، چه نوع مواجه‌ای با مفهوم حق انجام ناحق میتوان یافت؟ فرضیه تحقیق پیش رو بر این قرار است که در نگرش قرآنی، «حق‌داشتن» انسان پس از «حق‌بودن» پذیرفته می‌شود؛ بنابراین مرز آزادی رفتار، در پرتو ارزش‌ها و هنجارها شکل می‌گیرد و «حق بر ناحق» در حوزه عمومی و خصوصی به‌دلیل آنکه انجام کار نادرست ازنظر اسلام همواره مخالف ارزش‌هاست، نمی‌تواند مورد تأیید قرار گیرد.https://www.sijl.ir/article_210160_4f31a795a58d7ac9ab64d0bf1571d12c.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884181820231122Reflection on the Judgments of Ahl al-Sunnah from the Perspective of the Holy Quranتأملی بر قضاوت اهل سنّت ازمنظر قرآن کریم95110210161FAریحانهزارع ده آبادیدکترای فقه و حقوق جزا، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبدسید احمدمیرخلیلیاستادیارگروه فقه و حقوق اسلامی،دانشکده الهیات،دانشگاه میبد، میبد، ایرانحمیدروستائی صدرآبادیاستادیارگروه فقه و حقوق اسلامی،دانشکده الهیات،دانشگاه میبد، میبد، ایرانJournal Article20241125Since a judge plays an undeniable role in implementing laws and divine hudud, they must possess special qualities to be entrusted with the critical task of judgment. For entering the position of judgment, faith is a condition, which in the language of Shiite jurists means being a Twelver Shia. Regarding this condition in a judge, there are two views: supporters of the condition of faith in judgment cite evidence, including verses and narrations. The other group, after distinguishing between the old and new judicial systems and using the generality of some verses, considers the outcome of the judgment more important. This study, by reviewing and critiquing the evidence of both sides, argues that Quranic verses cannot affirm or deny the condition of faith in a judge, but with reference to narrations, it is forbidden to present a case before a non-believing judge. This prohibition does not include judges appointed by the ruler; therefore, if the ruler deems the judgment of a non-believer, especially in personal status matters, appropriate, it will not be problematic.ازآنجاکه قاضی، نقش غیرقابل انکاری در اجرای قوانین و حدود الهی دارد، باید صفات ویژه‌ای داشته باشد تا بتوان امرخطیر قضاوت را به او سپرد. برای ورود به منصب قضاوت، شرط ایمان گفته شده که منظور از آن در لسان فقهای امامیه، شیعه اثناعشری‌بودن است. درمورد این شرط در قاضی دو دیدگاه مطرح است؛ طرفداران دیدگاه شرطیت ایمان در قضا، به ادله‌ای ازجمله آیات و روایات استناد کرده‌اند. گروه دیگر پس از تفکیک میان نظام قضایی قدیم و جدید و با تمسک به اطلاق برخی آیات، برآیند حکم قضایی را مهم دانسته‌اند. پژوهش حاضر با بررسی و نقد ادله طرفین بر این باور است که آیات قرآنی نمی‌توانند مثبِت و نافی اشتراط ایمان در قاضی باشند، ولی با عنایت به روایات، طرح دعوا نزد قاضی غیرمؤمن نهی شده است که این نهی، قضات منصوب ازسوی حاکم را دربرنمی‌گیرد؛ بنابراین چنانچه حاکم قضاوت غیرمؤمن را به‌ویژه در احوال شخصیه صلاح بداند، مانعی نخواهد داشت.https://www.sijl.ir/article_210161_107f0008dfcf30360fe3613f3043d2f8.pdfانجمن فقه و حقوق اسلامی حوزه علمیه
و پژوهشگاه حوزه و دانشگاهدوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی3476-4884181820231122Quranic Evidence for the Validity of Confession: A Critique of Opposing Viewsمستندات قرآنی حجیت اقرار با رویکرد نقد آرای مخالف.111128210162FAJournal Article20241125This article examines the validity of confession from the perspective of the Holy Quran and seeks to answer the question of whether the validity of confession can be derived from the Quranic verses. If the validity of confession is proven through the Quran, what impact does it have on jurisprudence? Some jurists believe that the Quranic verses do not indicate the validity of confession, while others believe that numerous verses address confession, and the Quran's indication of the validity of confession is complete. In this study, by examining relevant verses, categorizing verses that indicate the validity of confession into seven groups, and reviewing the arguments of both sides, and by referring to multiple jurisprudential and interpretative sources, it is concluded that the validity of confession can be derived from the Holy Quran. If the validity of confession is proven through the Quran, the generality of the verses can be used, whereas if the proof is based on the consensus of rational individuals (bana al-uqala), as a rational-based argument, it (as a non-verbal proof) cannot be applied universally. The second outcome is that if the proof of confession is based on the consensus of rational individuals, it may vary over time, and with these changes, the scope of the validity of confession may also change. This article innovatively categorizes verses that indicate the validity of confession, explains how to argue with verses, and critiques opposing views. The research method is library-based in terms of data collection and descriptive-analytical in contentمقاله حاضر حجیت اقرار ازمنظر قرآن کریم را بررسی کرده است و درصدد پاسخ به این پرسش است که آیا حجیت اقرار از آیات قرآن کریم قابل استفاده است یا خیر؟ درصورت اثبات حجیت اقرار با قرآن، چه تأثیری در فقه دارد؟ به‌نظر برخی فقها آیات قرآن کریم بر حجیت اقرار دلالتی ندارد و برخی دیگر معتقدند در آیات متعدد به موضوع اقرار پرداخته شده است و دلالت آیات قرآن بر حجیت اقرار، تام است. در پژوهش حاضر با مطالعه آیات مرتبط و دسته‌بندی آیات دالّ بر حجیت اقرار به هفت گروه و بررسی استدلال‌های طرفین و با رجوع به منابع متعدد فقهی و تفسیری این نتیجه حاصل شده است که حجیت اقرار از آیات قرآن کریم قابل استفاده می‌باشد. درصورت اثبات حجیت اقرار با آیات قرآن، میتوان از اطلاقات آیات استفاده کرد، درحالی‌که اگر دلیل اثبات، بنای عقلا باشد، به‌عنوان یک دلیل لبّی قابل اطلاق‌گیری نخواهد بود و ثمره دوم اینکه اگر دلیل اثباتی اقرار بنای عقلا باشد، بنای عقلا در حجیت اقرار ممکن است در ادوار زمانی گوناگون متفاوت شود و با این تغییرات، قلمرو حجیت اقرار نیز متفاوت می‌شود. مقاله حاضر در استناد به برخی آیات و دسته‌بندی آیات دالّ بر حجیت اقرار، همچنین در نحوه استدلال به آیات و نیز در نقد آرای مخالف، دارای نوآوری می‌باشد. روش تحقیق ازجهت جمع‌آوری مطالب، کتابخانه‌ای و ازنظر محتوا توصیفی و تحلیلی است.https://www.sijl.ir/article_210162_26d77e0fe3973e0c75521a96ec857c32.pdf