مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم و پژوهشگر مؤسسه عالی فقه و علوم اسلامی
چکیده
یکی از پرسشهای مهم در محاربه این است که محاربه بهاصطلاح حقوقی «جرم به عادت» محسوب میشود یا بهعنوان جرم ساده شناخته میشود؟ بهعبارتدیگر آیا برای تحقق جرم محاربه، به تکرار عمل «تشهیر سلاح» (دستکم دوبار) نیاز است؟ پژوهش حاضر درصدد پاسخ به این پرسش است و با استفاده از منابع کتابخانهای و بهکارگیری روش تحلیلی ـ اجتهادی در چهارچوب فقه و باتوجه به آیه محاربه (مائده: ۳۳) میکوشد به بررسی این موضوع بپردازد. یافتهها نشان میدهد دلیل معتبری برای اعتبار تکرار تشهیر سلاح (جرم به عادت) وجود ندارد؛ زیرا نه واژه «یحاربون» (بهعنوان فعل مضارع) و نه عبارت «یسعون فیالأرض فساداً» (بهعنوان فعل مضارع و مادّه سعی) در آیه شریفه، دلالتی بر لزوم تکرار این فعل ندارند. علاوهبراین اطلاق ادله قرآنی و روایی و حتی عبارات فقها در تعریف محاربه، پذیرش عدم اعتبار تکرار تشهیر سلاح را تأیید میکند. درصورت تردید، اصل اولیه بر اساس استصحاب، قاعده درأ و احتیاط در دماء و نفوس، اعتبار تکرار تشهیر سلاح در محاربه است.
