مصونیت دیپلماتیک در پرتو قرآن کریم و روایات

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادتمام پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی، استاد سطوح عالی حوزه علمیه قم و عضو انجمن فقه و حقوق اسلامی/ نویسنده مسئول

2 پژوهشگر فقه سیاسی و دکتری حقوق بین‌الملل

چکیده
مصونیت دیپلماتیک یکی از اصول مهم در عرصه حقوق بین‌الملل است که ریشه‌ای تاریخی دارد. در آموزه‌های اسلامی نیز این حق نه‌تنها به‌رسمیت شناخته شده است، بلکه به‌عنوان عنصری اساسی در روابط بین‌الملل مورد تأکید قرار گرفته است. پرسش اصلی پژوهش حاضر آن است که مصونیت دیپلماتیک در فقه اسلامی از چه مبانی و ادلهای برخوردار است؟ یافته‌های تحقیق پیش رو که با روش توصیفی ـ تحلیلی انجام شده است، نشان می‌دهد که قاعده امان (آیه ۶ سوره توبه) و مصلحت، از مهم‌ترین ادله شرعی این نهاد محسوب می‌شوند. نتایج پژوهش بیانگر آن است که مصونیت دیپلماتیک در فقه اسلامی، برخلاف حقوق بین‌الملل مدرن، بیش از آنکه بر اساس تعهدادت قراردادی بنا نهاده شده باشد، بر مبنای الزامات و ادله فقهی استوار است. درعین‌حال مصونیت قضایی به‌عنوان یکی از انواع مصونیت‌های دیپلماتیک برخلاف مصونیت عدم تعرض، مطلق نیست و درصورت سوء استفاده دیپلمات‌ها از موقعیت خود، امکان سلب آن وجود دارد. این رویکرد اسلامی، نوعی تعادل میان تأمین امنیت نمایندگان خارجی و حفظ مصالح جامعه اسلامی برقرار می‌سازد.

کلیدواژه‌ها