بازپژوهی مفهوم فقهی کفر در پرتو شدت و ازدیاد آن در قرآن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه علوم قران و حدیث دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران

2 'گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه علوم اسلامی رضوی، مشهد، ایران

3 گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه علوم اسلامی رضویف مشهد، ایران

چکیده
از آنجا که کفر موضوع بسیاری از احکام فقهی است و به چالش مهم رابطه مسلمانان با غیر مسلمانان ارتباط مستقیم دارد، تعیین مفهوم دقیق آن در منظومه دین از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. کفر در فقه طبق نظر مشهور، به مفهومی عدمی یعنی باور نداشتن به اسلام، پیامبر اکرم (ص) و آموزه های دینی تعریف شده است. عرضه این مفهوم بر قرآن به عنوان معیار اسلامی بودن هر اندیشه‌ای، ضرورتی انکارناپذیر است. این پژوهش که به روش توصیفی تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای سامان یافته است، مفهوم فقهی کفر را در پرتو آیات قرآن مورد بررسی قرار داده است. با توجه به گستردگی مباحث قرآن در باره کفر، این مقاله تنها کفر را از منظر آیاتی که در آنها به ازدیاد و شدت کفر تصریح شده، روایات ذیل آنها و نیز نظرات مفسران مورد بررسی قرار داده است. یافته‌های این پژوهش نشان از آن دارد که کفر در اصطلاح قرآنی، حقیقتی مشکک است که به نسبت عملیاتی سازی کفر با طراحی خصومت آمیز، انجام معاصی، لجاجت و عناد و مانند آنها، زیادی و شدت می‌پذیرد. از آنجا که تشکیک‌پذیری از ویژگی‌های امری وجودی است، تعریف عدمی کفر در فقه، به چالش کشیده می‌شود.

کلیدواژه‌ها



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 05 مهر 1405