تعیین دقیق مرز اهلیت برای‌استقلال در تصرفات‌مالی و حقوقی، همواره از مسائل‌مهم در فقه‌امامیه و حقوق موضوعه بوده است. کانون این‌اختلاف، تفاوت‌برداشت‌ها از ساختار نحوی و دلالت آیه ششم‌سوره‌نساء است که دوگانه‌ای را میان «موضوعیت‌داشتن بلوغ سنی» و «کفایت احراز رشد عقلانی» پدیدآورده است. هدف این پژوهش، واکاوی نسبت میان این دو مفهوم باتکیه‌بر تحلیل‌های ادبی و اصولی جهت ارائه معیاری کارآمد و عبور از جمود بر «سن» در احکام معاملات است. این نوشتار با روش توصیفی - تحلیلی، دیدگاه‌های محقق نائینی، صاحب جواهر و امام خمینی (ره) را مورد واکاوی قرار داده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد این فقها با استناد به مبانی متفاوتی همچون «ساختار جملات شرطی»، «تعارض بدوی آیات» و «بحث مشتق»، نظرات متفاوتی از «کفایت رشد» تا «لزوم اجتماع بلوغ و رشد» ارائه داده‌اند. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که اگرچه تحلیل‌های ادبی دقیق و ارتکازات عقلایی بر «محوریت رشد» و طریقیت داشتن بلوغ دلالت دارد، اما وجود روایات مفسّر، نظیر روایت «ابی‌الجارود» و لزوم رعایت احتیاط فقهی در اموال، مانع از نادیده‌گرفتن کلی نشانه‌های شرعی است؛ لذا نظریه مختار بر تفکیک مقام ثبوت و اثبات استوار گردید. براین‌اساس، «رشد» معیار واقعی و ثبوتی اهلیت است، اما «بلوغ» به‌عنوان اماره‌ای قانونی در مقام اثبات لحاظ می‌گردد. ثمرات فقهی این دیدگاه در پنج حوزه شامل «امکان پایان حضانت پیش از بلوغ»، «جواز تسلیم اموال به صغیر رشید»، «صلاحیت اقامه دعوی»، «نفوذ نکاح ولیّ با رضایت صغیر» و «سقوط نفقه با احراز توانمندی اقتصادی» تبیین شده است که راهگشای بن‌بست‌های حقوقی معاصر خواهد بود.