جرم‌انگاری بوم‌کُشی در حقوق بین‌الملل با الهام از قاعده قرآنی نفی افساد فی الارض

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و حقوق خصوصی ،مدرسه عالی و دانشگاه شهید مطهری (ره) ، تهران ، ایران

2 استادیار و عضوهیئت علمی دانشگاه امام صادق (ع) پردیس خواهران ، تهران ، ایران

چکیده
تخریب نظام‌مند محیط زیست به یکی از اصلی‌ترین تهدیدات علیه صلح و امنیت جهانی تبدیل شده، اما حقوق بین‌الملل کیفری در پاسخ به شدیدترین اشکال آن با خلأ مواجه است. در واکنش به این خلأ، گفتمان حقوقی نوینی حول جرم‌انگاری «بوم‌کشی» به عنوان پنجمین جنایت بین‌المللی شکل گرفته است. هدف این پژوهش، بررسی این مسئله است که آیا قاعده قرآنی «نفی افساد فی الارض» از ظرفیت مفهومی و حقوقی لازم برای مبنا قرار گرفتن و تقویت نظری این جرم نوپا برخوردار است یا خیر. این تحقیق با روشی توصیفی-تحلیلی و با استناد به منابع کتابخانه‌ای، ابتدا به تبیین ارکان دو مفهوم در جایگاه حقوق بین‌الملل و فقه اسلامی پرداخته و سپس به تحلیلی تطبیقی و استنتاجی میان آن دو دست می‌زند. یافته‌ها نشان می‌دهد که میان این دو مفهوم، وجوه اشتراک ماهوی عمیقی در تمرکز بر نتیجه گسترده، ماهیت عمومی جرم و تهدید علیه امنیت وجود دارد. علاوه بر این، قاعده «نفی افساد فی الارض» با ارائه مبنای فلسفی خدامحور، تأکید بر مسئولیت ناشی از جهل و معرفی الگوی عدالت ترمیمی، می‌تواند مبانی حقوقی و اخلاقی جرم بوم‌کشی را به شکل قابل توجهی تکمیل و تقویت نماید. در نهایت، این پژوهش نتیجه می‌گیرد که نظام حقوقی اسلام از ظرفیتی غنی برای مشارکت فعال و سازنده در گفتمان جهانی عدالت زیست‌محیطی برخوردار است.

کلیدواژه‌ها



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 05 مهر 1405