نقد و بررسی دلائل قرآنی دیدگاه مخالف تسری عنوان افساد فی‌الارض به جرایم دیگر

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانش‌آموخته دکتری فقه و حقوق قضایی از جامعةالمصطفی العالمیه/ نویسنده مسئول

2 دانشیار پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی و عضو انجمن فقه و حقوق اسلامی

چکیده
مشهور فقها امکان تسری عنوان إفساد فی‌الأرض به جرایم فراتر از محاربه را ردّ کرده‌اند؛ بدین‌جهت که اولاً، إفساد فی‌الأرض عنوان جزایی مستقل نیست؛ ثانیاً، بر فرض استقلال، قابلیت تسری به جرایم غیر از محاربه را ندارد. دو آیه 32 و 33 سوره مائده، مستند قرآنی دیدگاه مشهور است. مواردی همچون عدم اطلاق، کلی و تشکیکی‌بودن عنوان افساد، اقتضای واو عطف مبنی بر جمع دو عنوان افساد و محاربه، تفسیری‌بودن عنوان افساد نسبت به محاربه، عدم تکرار موصول «الذین» بر سر جمله «و یسعون فی‌الأرض فساداً» و برخی نکات ادبی دیگر به‌عنوان دلایل قرآنی دیدگاه مشهور بیان شده است. نوشتار حاضر با هدف اثبات اصل امکان تسری، به‌روش تحلیلی ـ توصیفی و از راه مطالعه کتابخانه‌ای، دلایل قرآنی مذکور را نقد و به این نتیجه دست یافته است که دلایل پیش‌گفته، بیگانه از اثبات مدعاست؛ بنابراین آیه 32 و 33 نه‌تنها دلالتی بر دیدگاه مشهور ندارد، بلکه استقلال و امکان تسری عنوان افساد به جرایم دیگر، برابر دو آیه مورد اشاره بلامانع و قابل اثبات است.

کلیدواژه‌ها