1
خیابان شهید صدوقی (زنبیل آباد) خیابان حضرت ابالفضل، مقابل مسجد حضرت ابالفضل، موسسه فقه و علوم اسلامی
2
پژوهشگر گروه فقهالجزا مؤسسه عالی فقه و علوم اسلامی و مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم
چکیده
تعیین صاحب حق قصاص در قتل عمد، از مباحث بنیادین فقهی با پیامدهای گسترده در حوزههای قصاص، ارث و وصیت است. قانونگذار در ماده ۳۶۵ قانون مجازات اسلامی با تجویز گذشت مجنیعلیه پیش از مرگ، حق قصاص را متعلق به مقتول دانسته است. همچنین ماده ۳۵۲ با به رسمیت شناختن سهمالارث همسر از دیه تصالحی، بر استمرار این حق پس از مرگ تأکید دارد؛ بر این اساس، وراث تنها به عنوان نایب مقتول در اجرای حق حضور دارند. دیدگاه دیگر، انتقال این حق از مقتول به وراث را مطرح میکند که هر دو مبنا، مقتول را صاحب اصلی حق میدانند؛ امری که با ظاهر آیه ۳۳ سوره اسراء ناسازگار است. دیدگاه سوم بر اساس ظاهر آیه، قائل به تعلق مستقیم و ابتدایی حق قصاص به اولیای دم است. دیدگاه چهارم نیز بر این باور است که حق قصاص در حیات مقتول متعلق به اوست، اما در صورت عدم اعمال و فوت وی، شارع حق جدید و مستقلی برای ولیّدم جعل میکند. این پژوهش با روش تحلیلی-انتقادی به تبیین مبنای صحیح میپردازد. یافتهها نشان میدهد که بهاستناد آیه ۳۳ سوره اسراء، حق قصاص بهصورت مستقیم و ابتدایی به اولیای دم تعلق میگیرد. همچنین آیه ۴۵ سوره مائده ناظر بر تعیین صاحب حق نیست و مقتول نیز به دلیل عدم اهلیت، اولویتی در استحقاق این حق ندارد. بنابراین، روایات متعارض با آیه مذکور در باب ثبوت و بقای حق قصاص برای مقتول، باید تقیید شده یا کنار گذاشته شوند.
نصراللهی، سید محمد حسن و محمدی، محمد جواد. (1405). تعیین صاحب حق قصاص در قتل عمد در پرتو آیه 33 سوره اسراء. (e253896). دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی، ()، e253896
MLA
نصراللهی، سید محمد حسن, و محمدی، محمد جواد. "تعیین صاحب حق قصاص در قتل عمد در پرتو آیه 33 سوره اسراء" .e253896 , دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی, , 1405, e253896.
HARVARD
نصراللهی سید محمد حسن, محمدی محمد جواد. (1405). 'تعیین صاحب حق قصاص در قتل عمد در پرتو آیه 33 سوره اسراء', دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی, (), e253896.
CHICAGO
سید محمد حسن نصراللهی و محمد جواد محمدی, "تعیین صاحب حق قصاص در قتل عمد در پرتو آیه 33 سوره اسراء," دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی, (1405): e253896,
VANCOUVER
نصراللهی سید محمد حسن, محمدی محمد جواد. تعیین صاحب حق قصاص در قتل عمد در پرتو آیه 33 سوره اسراء. دوفصلنامه علمی ـ پژوهشی قرآن، فقه و حقوق اسلامی. 1405;():e253896.
