مبانی قرآنی حق همگانی بشر بر منابع طبیبعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 جامعه المصطفی

2 استادیار گروه حقوق پژوهشگاه حوزه و دانشگاه

3 استادیار گروه حقوق جامعه المصطفی, قم, ایران

چکیده
اقتصاد جهانی به‌طور فزاینده‌ای به منابع طبیعی وابسته است و کشورهای دارای این منابع از موقعیت اقتصادی برجسته‌ای برخوردارند. یکی از مسائل مهم در این زمینه این است که آیا بهره‌برداری از منابع طبیعی محدود به اتباع یک کشور است یا اینکه این منابع جزو حقوق عمومی بشریت محسوب می‌شوند. تمایز میان «حق بر منابع طبیعی» و «حق در منابع طبیعی» در این عرصه اهمیت ویژه‌ای دارد. «حق بر منابع طبیعی» به مالکیت و تصرف منابع توسط یک کشور یا فرد خاص اشاره دارد، در حالی که «حق در منابع طبیعی» به بهره‌برداری عادلانه و منصفانه از منابع برای تمام انسان‌ها بدون تصرف انحصاری تأکید دارد. مبانی قرآنی در خصوص بهره‌برداری از منابع طبیعی بر اساس مفاهیم خلافت انسانی و امانت‌داری الهی قرار دارند. بر اساس این مبانی، بهره‌برداری از منابع طبیعی نه به‌عنوان یک حق مالکیتی فردی، بلکه به‌عنوان یک حق عمومی و عادلانه برای تمامی انسان‌ها و در راستای تأمین نیازهای نسل حاضر و حفظ حقوق نسل‌های آینده، تعریف می‌شود. در قرآن، اصولی چون کرامت انسانی، عدالت اجتماعی، منع فساد در زمین و پرهیز از اسراف به‌عنوان مبانی کلیدی در بهره‌برداری از منابع طبیعی معرفی می‌شوند. بنابراین، بهره‌برداری از منابع باید با رعایت حقوق بشر، عدم تبعیض و توجه به منافع بلندمدت و نسل‌های آینده صورت گیرد.

کلیدواژه‌ها



مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 05 مهر 1405